Carnaval in Swalmen vieren als nieuwkomer: zo doe je mee

Woon je sinds kort in Swalmen, dan merk je het al snel: zodra de winter op zijn retour is, verandert het dorp. Overal verschijnen vlaggen in felle kleuren, in de kroegen klinken liedjes in het dialect en mensen die je normaal in pak ziet, lopen ineens rond als clown, piraat of iets wat je niet direct kunt thuisbrengen. Carnaval, of vastelaovend zoals het hier vaak heet, is in Limburg geen gewoon feestje maar een traditie die diep in de gemeenschap geworteld zit.

Voor nieuwkomers kan dat in het begin wat overweldigend voelen. Wat is de bedoeling, wat trek je aan en hoe voorkom je dat je als enige in gewone kleren op een feest staat? In dit artikel lees je hoe het carnavalsseizoen in elkaar steekt en hoe jij er als nieuwe inwoner gewoon bij hoort.

Meer dan vier dagen feest

Veel mensen denken dat carnaval alleen bestaat uit de dagen voor Aswoensdag, maar in Limburg begint het seizoen al op 11 november, de elfde van de elfde. Op die dag wordt vaak de nieuwe prins bekendgemaakt of gepresenteerd, en vanaf dat moment bouwen de verenigingen langzaam op naar het hoogtepunt in februari of maart.

In de tussenliggende maanden zijn er zittingen, prinsenrecepties, liedjesavonden en andere bijeenkomsten. De echte carnavalsdagen lopen van zaterdag tot en met dinsdag. Op Aswoensdag is het voorbij en begint de vastentijd, wat ook meteen verklaart waarom het feest juist dan zo uitbundig wordt gevierd.

De rol van verenigingen

Het hart van carnaval wordt gevormd door de carnavalsverenigingen. Zij organiseren de activiteiten, kiezen de prins en zijn gevolg, en zorgen ervoor dat de tradities van jaar tot jaar worden doorgegeven. Een vereniging heeft meestal een raad van elf, een groep die de prins begeleidt en het feest in goede banen leidt. Vaak is er ook een jeugdprins of jeugdprinses, zodat kinderen hun eigen plek hebben in het feest.

Daarnaast zijn er tal van kleinere groepen: vriendenclubs, buurtschappen en zogeheten zaate hermeniekes, kapellen die met veel enthousiasme en wisselend muzikaal niveau door de straten trekken. Juist die mengeling van officiële vereniging en spontane groepjes maakt carnaval zo toegankelijk.

De optocht: kijken of meelopen

Een van de hoogtepunten is de optocht. Wagens, loopgroepen en muziekkorpsen trekken door het dorp, vaak met een knipoog naar actuele gebeurtenissen of lokale kwesties. Aan de kant van de weg staan bewoners, jong en oud, om te kijken, te zingen en te klappen. Je hoeft niemand te kennen om er gewoon tussen te gaan staan.

Wil je zelf meelopen, dan kun je aansluiten bij een bestaande groep of met buren of collega’s iets op touw zetten. Houd er rekening mee dat deelnemers zich meestal vooraf moeten aanmelden bij de organiserende vereniging. Actuele informatie over aanmelden, routes en tijden vind je onder meer via Lokaal Nieuws Swalmen, waar nieuws uit het dorp en de regio wordt bijgehouden.

Zo doe je als nieuwkomer mee

Het mooie van carnaval is dat iedereen welkom is. Toch helpt het om een paar dingen te weten voordat je de eerste keer de straat op gaat.

• Verkleed je: in gewone kleren val je meer op dan in het gekste kostuum.
• Leer een paar carnavalsliedjes, vaak in het dialect, dan kun je meezingen.
• Bezoek ook een zitting of prinsenreceptie, daar leer je snel mensen kennen.
• Vraag buren of collega’s waar zij heen gaan; meestal mag je gewoon mee.
• Zorg voor warme kleding onder je kostuum, het is vaak koud buiten.

Dialect, liedjes en humor

Carnaval in Limburg is onlosmakelijk verbonden met de streektaal. Veel liedjes, voordrachten en spandoeken zijn in het dialect, en dat kan voor nieuwkomers even wennen zijn. Laat je daardoor niet afschrikken. Niemand verwacht dat je alles verstaat, en mensen vinden het meestal juist leuk als je moeite doet om mee te zingen of naar de betekenis vraagt.

De humor tijdens carnaval is vaak lokaal en soms scherp. In de zittingen nemen sprekers in de buut bekende inwoners, het gemeentebestuur of dorpse gebeurtenissen op de korrel. Hoe langer je in Swalmen woont, hoe meer grappen je gaat begrijpen, en dat is precies een van de leuke kanten van ergens nieuw wonen.